છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં સોના-ચાંદીના ભાવમાં થયેલો વધારો અને તેની અસરો

છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં સોનાના ભાવમાં એટલો ઝડપી વધારો થયો છે કે તે હવે સામાન્ય ભારતીય નાગરિકની પહોંચની બહાર થઈ ગયું છે. ૨૦૦૫માં પ્રતિ ૧૦ ગ્રામ સોનું માત્ર ૭,૬૩૮ રૂપિયામાં મળતું હતું, પરંતુ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ સુધીમાં તેની કિંમત અમદાવાદમાં લગભગ ૧,૨૪,૨૯૫ રૂપિયા સુધી પહોંચી ગઈ છે. આ લગભગ ૧,૨૦૦ ટકાથી વધુનો વધારો છે, જે અન્ય કોઈપણ રોકાણ વિકલ્પ કરતાં ઘણો વધારે છે. આ ઝડપી ભાવ વૃદ્ધિએ પરંપરાગત કૌટુંબિક વિધિઓમાં વિક્ષેપ પાડ્યો છે. પહેલાં લોકો દિવાળી અને દશેરા જેવા તહેવારોમાં સરળતાથી સોનું ખરીદી શકતા હતા, પરંતુ હવે લાખો પરિવારો તેને પરવડાવી શકતા નથી. વિશ્લેષકોના અંદાજ મુજબ, આ વર્ષે દશેરા દરમિયાન સોનાના છૂટક વેચાણમાં ૨૫ ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો છે.

દિવાળીની મોસમમાં ખરીદીમાં ઘટાડો અને તેનાં કારણો

ઇન્ડિયન બુલિયન એન્ડ જ્વેલર્સ એસોસિએશનના જણાવ્યા અનુસાર, આ દશેરા પર સોનાનું વેચાણ ઘટીને ૧૮ ટન થયું છે, જે ગયા વર્ષે ૨૪ ટન હતું. આ ઘટાડાનું મુખ્ય કારણ સોનાના ભાવમાં થયેલો વધારો છે. ઓક્ટોબર ૨૦૨૪માં સોનું પ્રતિ ૧૦ ગ્રામ ૭૮,૦૦૦ રૂપિયામાં મળતું હતું, પરંતુ આ દશેરા સુધીમાં તે વધીને ૧,૧૬,૦૦૦ રૂપિયા થયું. આ માત્ર એક વર્ષમાં ૪૮ ટકાનો વધારો દર્શાવે છે. વધુમાં, સરકાર દ્વારા લાદવામાં આવેલ ૩ ટકા GST અને જ્વેલર્સ દ્વારા લેવામાં આવતા ૧૫ થી ૩૦ ટકા મેકિંગ ચાર્જ કિંમતને વધુ મોંઘી બનાવે છે. આ તમામ પરિબળો સામાન્ય વ્યક્તિને સોનાના દાગીના ખરીદવાથી દૂર રાખી રહ્યા છે.

વૈશ્વિક પરિબળો અને સોનાના ભાવમાં વધારો

સોનાના ભાવમાં આ અભૂતપૂર્વ વધારો માત્ર ભારત સુધી મર્યાદિત નથી; તે વૈશ્વિક વલણ છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સોનાના ભાવ પ્રતિ ઔંસ ૪,૩૭૮ ડોલરની રેકોર્ડ ઊંચી સપાટીએ પહોંચ્યા છે. યુએસ ફેડરલ રિઝર્વ દ્વારા વ્યાજ દરમાં ઘટાડાની શક્યતા, ભૂ-રાજકીય તણાવ અને વૈશ્વિક આર્થિક અનિશ્ચિતતા સોનાની માંગ વધારી રહી છે. નબળો રૂપિયો પણ ભારતમાં સોનાના ભાવને વધુ મોંઘા બનાવે છે, કારણ કે ડોલર મજબૂત થતાં ભારતીય બજારમાં કિંમત વધે છે. વિશ્વભરના રોકાણકારો સલામત રોકાણ તરીકે સોના તરફ વળ્યા છે.